میکروآلبومین ادرار (UACR)

این آزمایش چیست؟

میکروآلبومین یعنی مقدار بسیار کم آلبومین در ادرار. آلبومین مهم‌ترین پروتئین خون است و در حالت طبیعی فیلتر کلیه آن را نگه می‌دارد و وارد ادرار نمی‌شود.

وقتی آسیب اولیه‌ی فیلتر کلیه شروع می‌شود (به‌خصوص در دیابت یا فشار خون بالا)، مقادیر کوچکی از آلبومین به ادرار نشت می‌کند. این آزمایش این مقادیر کم را اندازه می‌گیرد و زودتر از کراتینین یا GFR هشدار می‌دهد.

UACR چیست؟

UACR (Urine Albumin-to-Creatinine Ratio) نسبت آلبومین به کراتینین در ادرار است که در یک نمونه‌ی تصادفی اندازه‌گیری می‌شود. مزیت بزرگ این روش این است که نیاز به جمع‌آوری ۲۴ ساعته‌ی ادرار ندارد و دقت بسیار خوبی دارد.

این آزمایش حساس‌ترین تست اولیه‌ی نفروپاتی دیابتی است و در همه‌ی گایدلاین‌های جهانی به‌عنوان غربالگری سالانه برای دیابتی‌ها توصیه می‌شود.

چه زمانی این آزمایش لازم است؟

پزشک میکروآلبومین را در موارد زیر تجویز می‌کند:

• دیابت نوع ۱: سالانه از ۵ سال بعد از تشخیص
• دیابت نوع ۲: سالانه از زمان تشخیص
• فشار خون بالا: سالانه برای پایش آسیب کلیه
• بیماری قلبی-عروقی شناخته‌شده
• سابقه‌ی خانوادگی نارسایی کلیه
• ادم پاها یا صورت بدون علت
• بارداری در زنان دیابتی (پره‌اکلامپسی)
• پایش پاسخ به داروهای مهارکننده‌ی ACE یا ARB
• مشکوک به سندرم نفروتیک

آماده‌سازی پیش از آزمایش

این آزمایش نیاز به ناشتایی ندارد و آماده‌سازی پیچیده‌ای لازم نیست.

نکات مهم نمونه‌گیری

• بهترین نمونه: اولین ادرار صبحگاهی (غلیظ‌تر و دقیق‌تر)
• ۲۴ ساعت قبل از ورزش شدید پرهیز کنید (ورزش به‌طور موقت آلبومین را بالا می‌برد)
• اگر تب یا عفونت ادراری دارید، آزمایش را به بعد موکول کنید
• در قاعدگی نمونه ندهید (می‌تواند نتیجه‌ی کاذب بدهد)
• ۲۴ ساعت قبل از مصرف زیاد گوشت یا مکمل پروتئین خودداری کنید
• داروهای روزانه (انالاپریل، لوزارتان و …) را طبق روال مصرف کنید

روش جمع‌آوری

• ظرف استریل از آزمایشگاه بگیرید
• اولین قسمت ادرار را در توالت دور بریزید
• میانه‌ی ادرار را در ظرف جمع کنید
• در عرض ۱ ساعت به آزمایشگاه برسانید

تفسیر نتایج

دسته‌بندی KDIGO (استاندارد جهانی)

UACR (mg/g)	دسته	تفسیر
< 30	A1 — طبیعی	کلیه سالم
30 - 300	A2 — میکروآلبومینوری	آسیب اولیه‌ی کلیه
> 300	A3 — ماکروآلبومینوری	آسیب پیشرفته

میکروآلبومینوری (۳۰ تا ۳۰۰)

این مرحله بسیار مهم است چون:

• زودتر از هر علامت بالینی هشدار می‌دهد
• در این مرحله قابل برگشت است با کنترل قند و فشار خون
• نشانه‌ی افزایش خطر بیماری قلبی-عروقی هم هست (نه فقط کلیه)
• نیاز به شروع داروهای ACE inhibitor یا ARB دارد

ماکروآلبومینوری (> ۳۰۰)

• آسیب پیشرفته‌ی فیلتر کلیه
• معمولاً غیرقابل برگشت اما قابل کنترل
• نیاز به ارجاع به نفرولوژیست
• ریسک بالای پیشرفت به نارسایی مزمن کلیه

تأیید تشخیص

یک نتیجه‌ی غیرطبیعی کافی نیست. باید ۲ از ۳ آزمایش در فاصله‌ی ۳ تا ۶ ماه غیرطبیعی باشد تا تشخیص قطعی شود.

علل کاذب افزایش

• عفونت ادراری
• تب
• ورزش شدید
• نارسایی قلب
• قاعدگی
• فشار خون کنترل‌نشده‌ی موقت
• بارداری

کاهش UACR با درمان

داروهای ACE inhibitor (انالاپریل، رامیپریل) یا ARB (لوزارتان، والسارتان) می‌توانند UACR را ۳۰ تا ۵۰٪ پایین بیاورند و پیشرفت به نارسایی کلیه را کند کنند. مهار SGLT2 (مثل امپاگلیفلوزین) هم در دیابتی‌ها مؤثر است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• UACR بالای ۳۰ در دو آزمایش متوالی
• ادم پاها یا صورت
• کف کردن ادرار به‌صورت پایدار
• افزایش فشار خون بدون علت
• خستگی غیرعادی و کاهش اشتها در دیابتی‌ها
• ادرار قهوه‌ای یا قرمز

تشخیص زودهنگام نفروپاتی دیابتی می‌تواند سال‌ها از پیشرفت به دیالیز جلوگیری کند.

پرسش‌های پرتکرار

فرق میکروآلبومین با پروتئین ادرار در U/A چیست؟ نوار U/A فقط آلبومین بالای ۳۰۰ mg/g را مثبت می‌کند، یعنی نشت‌های اولیه را از دست می‌دهد. میکروآلبومین مقادیر بسیار کمتر را اندازه می‌گیرد و سال‌ها زودتر هشدار می‌دهد.

چرا نسبت به کراتینین می‌سنجند؟ چون غلظت ادرار با مصرف آب تغییر می‌کند. تقسیم بر کراتینین این تفاوت را خنثی می‌کند و نتیجه را قابل مقایسه‌تر می‌سازد. به همین دلیل نیازی به جمع‌آوری ۲۴ ساعته نیست.

چه مدت طول می‌کشد تا جواب آماده شود؟ معمولاً ۲ تا ۲۴ ساعت پس از نمونه‌گیری.

اگر دیابت دارم، هر چند وقت یک‌بار باید این آزمایش را بدهم؟ سالی یک‌بار برای همه‌ی دیابتی‌ها (نوع ۱ از ۵ سال بعد از تشخیص، نوع ۲ از زمان تشخیص). اگر UACR مرزی شد، پزشک ممکن است هر ۳ تا ۶ ماه تکرار کند.

محدوده‌ی طبیعی

پارامتر	محدوده	واحد
UACR (طبیعی)	< 30	mg/g creatinine
میکروآلبومینوری	30 - 300	mg/g creatinine
ماکروآلبومینوری	> 300	mg/g creatinine

محدوده‌ها بسته به آزمایشگاه و سن متفاوت است. به برگه‌ی نتایج خود رجوع کنید.