آزمایش سرخجه (Rubella IgG/IgM)

این آزمایش چیست؟

آزمایش سرخجه با اندازه‌گیری دو نوع آنتی‌بادی در خون (IgG و IgM)، وضعیت ایمنی فرد در برابر ویروس روبلا (سرخجه آلمانی) را بررسی می‌کند. این تست بخشی از پنل TORCH است که هدف اصلی‌اش شناسایی خطر سرخجه‌ی مادرزادی برای جنین است.

اگر مادر در سه ماهه‌ی اول بارداری برای اولین بار به سرخجه مبتلا شود، خطر سندرم سرخجه‌ی مادرزادی (CRS) بسیار بالا است: ناشنوایی، آب‌مروارید، بیماری قلبی مادرزادی و تأخیر رشد در نوزاد.

• IgG: نشانه‌ی ایمنی پایدار (پس از عفونت قبلی یا واکسن MMR)
• IgM: نشانه‌ی عفونت تازه یا واکسیناسیون اخیر

چه زمانی این آزمایش لازم است؟

پیش از بارداری

• مشاوره‌ی پیش از بارداری برای تأیید ایمنی
• اگر IgG منفی باشد، پیشنهاد واکسن MMR و سپس صبر ۳ ماه قبل از بارداری

در دوران بارداری

• ویزیت اول به‌عنوان بخشی از پنل TORCH
• در صورت تماس با فرد مبتلا به سرخجه
• بروز بثورات پوستی، تب خفیف یا تورم غدد لنفاوی در بارداری

کودکان و بزرگسالان

• بررسی نیاز به واکسن MMR
• کارکنان مراکز درمانی و آموزشی
• ارزیابی نوزاد با علائم CRS (ناشنوایی، مشکل قلبی، آب‌مروارید مادرزادی)

آماده‌سازی پیش از آزمایش

• نیاز به ناشتایی ندارد
• سابقه‌ی واکسن MMR را اطلاع دهید (واکسن اخیر می‌تواند IgM را موقتاً مثبت کند)
• داروهای سرکوب‌کننده‌ی ایمنی را اطلاع دهید
• اگر اخیراً IVIG یا فرآورده‌ی خون دریافت کرده‌اید، آن را اعلام کنید

تفسیر نتایج

IgG ≥ 10 + IgM منفی (ایمنی محافظ)

• شما از قبل به سرخجه ایمن هستید (به‌علت واکسن یا عفونت گذشته)
• هیچ خطری برای بارداری در ارتباط با سرخجه ندارید
• نیاز به اقدام خاصی نیست

IgG < 10 + IgM منفی (بدون ایمنی)

• هرگز با سرخجه تماس نداشته‌اید و واکسن نزده‌اید
• خطر ابتلا در صورت تماس وجود دارد
• اگر باردار نیستید: واکسن MMR و سپس ۳ ماه پیشگیری از بارداری توصیه می‌شود
• اگر باردار هستید: واکسن MMR در بارداری ممنوع است؛ باید از تماس با فرد مبتلا اجتناب کنید و بلافاصله بعد از زایمان واکسن بزنید

IgG مثبت + IgM مثبت

• ممکن است عفونت تازه یا واکسن اخیر باشد
• نیاز به تأیید با aviditiy IgG، تکرار تیتر IgG و در صورت لزوم PCR
• در بارداری: ارزیابی فوری توسط متخصص زنان

IgG منفی + IgM مثبت

• می‌تواند نشانه‌ی شروع عفونت اولیه باشد
• یا نتیجه‌ی مثبت کاذب (مثلاً به‌علت آنتی‌بادی‌های هتروفیل)
• نیاز به تکرار آزمایش پس از ۲-۳ هفته

تفسیر در نوزاد

• IgM مثبت در نوزاد = عفونت مادرزادی قطعی (IgM از جفت رد نمی‌شود)
• IgG مثبت در نوزاد می‌تواند ناشی از انتقال غیرفعال آنتی‌بادی مادر باشد و معمولاً تا ۶-۱۲ ماهگی از بین می‌رود

واکسن MMR و این آزمایش

• در ایران واکسن MMR در ۱۲ ماهگی و ۱۸ ماهگی تزریق می‌شود
• اگر پیش از بارداری IgG منفی بود، واکسن MMR توصیه می‌شود — حداقل ۱ تا ۳ ماه قبل از بارداری
• در بارداری واکسن MMR ممنوع است (ویروس زنده ضعیف‌شده)
• پس از واکسن MMR، IgM می‌تواند تا ۶-۸ هفته مثبت بماند (طبیعی)

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• IgM مثبت در بارداری (اورژانس ارجاع به متخصص زنان)
• بثورات پوستی، تب و تورم غدد لنفاوی در بارداری
• تماس با فرد مبتلا به سرخجه در دوران بارداری
• IgG منفی پیش از بارداری برای دریافت واکسن
• نوزاد با ناشنوایی، آب‌مروارید یا بیماری قلبی مادرزادی

پرسش‌های پرتکرار

اگر IgG من منفی است و باردار نیستم چه کنم؟ بلافاصله واکسن MMR بزنید و حداقل ۳ ماه پیش از بارداری منتظر بمانید. این بهترین زمان برای محافظت جنین در بارداری بعدی است.

چه مدت طول می‌کشد تا جواب آماده شود؟ معمولاً ۲ تا ۲۴ ساعت پس از نمونه‌گیری.

در بارداری به سرخجه مبتلا شدم، آیا باید بارداری را خاتمه دهم؟ این تصمیم پیچیده‌ای است که به سن بارداری، شدت آلودگی و یافته‌های سونوگرافی بستگی دارد. نیاز به مشاوره‌ی تخصصی با متخصص زنان و پریناتولوژی دارید — این آزمایش به‌تنهایی پاسخگو نیست.

اگر همسرم سرخجه گرفت و من ایمنی دارم، خطری برای جنین هست؟ خیر. اگر IgG شما ≥ 10 باشد، آنتی‌بادی محافظ مادر از جنین هم محافظت می‌کند.

واکسن MMR در شیردهی مجاز است؟ بله. ویروس واکسن از طریق شیر به نوزاد منتقل نمی‌شود و در شیردهی بی‌خطر است.

محدوده‌ی طبیعی

پارامتر	محدوده	واحد
Rubella IgG (ایمنی محافظ)	≥ 10	IU/mL
Rubella IgG (بدون ایمنی)	< 10	IU/mL
Rubella IgM (طبیعی)	منفی
Rubella IgM (عفونت حاد)	مثبت

محدوده‌ها بسته به آزمایشگاه و سن متفاوت است. به برگه‌ی نتایج خود رجوع کنید.