آزمایش آلبومین خون

این آزمایش چیست؟

آلبومین فراوان‌ترین پروتئین پلاسمای خون است و حدود ۶۰ درصد کل پروتئین خون را تشکیل می‌دهد. این پروتئین به طور انحصاری در کبد ساخته می‌شود و کارهای حیاتی متعددی دارد:

• حفظ فشار اسمزی خون (نگه‌داشتن مایع داخل عروق)
• حمل داروها، هورمون‌ها، چربی‌ها و کلسیم در خون
• کمک به ترمیم بافت‌ها

سطح آلبومین خون شاخص قدرتمندی برای ارزیابی سه چیز است: عملکرد کبد (ساخت)، وضعیت کلیه (دفع نشدن) و وضعیت تغذیه‌ای بیمار.

چه زمانی این آزمایش لازم است؟

پزشک معمولاً آلبومین را در موارد زیر تجویز می‌کند:

• پنل کبدی روتین
• ارزیابی بیماری مزمن کبد (سیروز، هپاتیت مزمن)
• بیماری مزمن کلیه و سندرم نفروتیک
• ادم (ورم بدن) با علت ناشناخته
• سوءتغذیه یا کاهش وزن غیرعمدی
• بیماران بستری برای ارزیابی وضعیت عمومی
• قبل از جراحی‌های بزرگ
• بیماری‌های التهابی روده (IBD)

آماده‌سازی پیش از آزمایش

این آزمایش نیاز به ناشتایی ندارد. توصیه‌های عمومی:

• داروهای فعلی را به پزشک اطلاع دهید (هورمون رشد، استروژن، آندروژن می‌توانند نتیجه را تغییر دهند)
• اگر اخیراً مایع وریدی زیادی دریافت کرده‌اید، اطلاع دهید (می‌تواند آلبومین را کاذب پایین نشان دهد)
• آب کافی بنوشید، اما زیاده‌روی نکنید

تفسیر نتایج

آلبومین طبیعی (3.5 تا 5.0)

عملکرد کبد، کلیه و وضعیت تغذیه‌ای مناسب است.

آلبومین پایین (< 3.5)

شایع‌ترین یافته‌ی غیرطبیعی آلبومین. علل اصلی:

کاهش ساخت (مشکل کبد):

• سیروز کبدی
• هپاتیت مزمن
• نارسایی کبد

افزایش دفع (مشکل کلیه):

• سندرم نفروتیک (دفع آلبومین از ادرار)
• آنتروپاتی پروتئین‌ازدست‌ده (از روده)

سوءتغذیه:

• قحطی پروتئین
• سوء جذب
• بیماری‌های التهابی روده

سایر علل:

• التهاب مزمن (آلبومین یک «پروتئین فاز منفی» است)
• سوختگی‌های وسیع
• بارداری (طبیعی است)
• اضافه‌بار مایع

آلبومین پایین خفیف (3.0 تا 3.5)

معمولاً نشانه‌ی التهاب مزمن، چاقی، یا سوءتغذیه‌ی خفیف است.

آلبومین بسیار پایین (< 2.5)

نشانه‌ی بیماری جدی است:

• سیروز پیشرفته
• سندرم نفروتیک شدید
• سوءتغذیه‌ی شدید
• خطر ادم، آسیت و تجمع مایع در ریه

آلبومین بالا (> 5.0)

نادر است و معمولاً نشانه‌ی دهیدراسیون (کم‌آبی بدن) است، نه افزایش واقعی پروتئین.

ارتباط آلبومین با ادم و آسیت

وقتی آلبومین خون پایین می‌آید، فشار اسمزی کاهش می‌یابد و مایع از عروق به بافت‌ها نشت می‌کند. نتیجه:

• ادم پاها و دور چشم
• آسیت (تجمع مایع در شکم)
• افیوژن پلور (مایع اطراف ریه)

این الگو در سیروز و سندرم نفروتیک شایع است.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• آلبومین زیر ۳.۰ همراه با ادم یا آسیت
• کاهش پیشرونده در آزمایش‌های متوالی
• علائم همراه: زردی، خستگی شدید، تنگی نفس، تورم شکم
• آلبومین خیلی پایین (< 2.5) — اورژانس

نکات مهم درباره‌ی آلبومین

• آلبومین «پاسخ آهسته» دارد؛ نیمه‌عمر آن حدود ۲۰ روز است
• در التهاب حاد، آلبومین به سرعت کاهش می‌یابد بدون اینکه واقعاً ساخت آن کم شود
• برای ارزیابی تغذیه‌ی کوتاه‌مدت، پره‌آلبومین بهتر است
• مصرف کافی پروتئین (۰.۸ گرم به ازای هر کیلو وزن) برای حفظ آلبومین ضروری است

پرسش‌های پرتکرار

اگر آلبومین من کمی پایین است چه باید بکنم؟ ابتدا با پزشک علت را بررسی کنید (کبد، کلیه، تغذیه). اگر علت تغذیه‌ای است، افزایش پروتئین رژیم (تخم‌مرغ، گوشت، حبوبات، لبنیات) کمک می‌کند.

چه مدت طول می‌کشد تا جواب آماده شود؟ معمولاً ۲ تا ۲۴ ساعت پس از نمونه‌گیری.

آیا بارداری روی آلبومین اثر می‌گذارد؟ بله. در بارداری به دلیل افزایش حجم خون، آلبومین تا ۱ گرم/دسی‌لیتر کاهش می‌یابد. این طبیعی است.

هر چند وقت تکرار کنم؟ سالم: همراه چکاپ سالانه. در بیماری کبد یا کلیه: هر ۳ تا ۶ ماه با توصیه‌ی پزشک.

محدوده‌ی طبیعی

پارامتر	محدوده	واحد
آلبومین (بزرگسالان)	3.5 - 5.0	g/dL
آلبومین (سالمندان)	3.4 - 4.8	g/dL

محدوده‌ها بسته به آزمایشگاه و سن متفاوت است. به برگه‌ی نتایج خود رجوع کنید.