آزمایش پاپ اسمیر

این آزمایش چیست؟

پاپ اسمیر یک آزمایش غربالگری است که برای شناسایی زودهنگام تغییرات پیش‌سرطانی و سرطان دهانه‌ی رحم انجام می‌شود. در این تست، پزشک با یک برس مخصوص نمونه‌ای از سلول‌های سطحی دهانه‌ی رحم برمی‌دارد و آن را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند.

سرطان دهانه‌ی رحم معمولاً پس از سال‌ها تغییرات پیشرونده ایجاد می‌شود و در ۹۹٪ موارد علت آن ویروس HPV است. پاپ اسمیر به ما اجازه می‌دهد این تغییرات را در مرحله‌ی پیش‌سرطانی شناسایی کنیم — زمانی که درمان ساده و قطعی است.

این آزمایش گاهی همراه با HPV co-test انجام می‌شود تا حساسیت غربالگری بالاتر برود.

چه زمانی این آزمایش لازم است؟

طبق توصیه‌ی USPSTF:

• شروع غربالگری از سن ۲۱ سالگی
• بین ۲۱ تا ۲۹ سال: پاپ اسمیر هر ۳ سال
• بین ۳۰ تا ۶۵ سال: یکی از این گزینه‌ها
  • پاپ اسمیر هر ۳ سال
  • HPV تنها هر ۵ سال
  • co-test (پاپ + HPV) هر ۵ سال
• بعد از ۶۵ سال: در صورت سابقه‌ی غربالگری منظم منفی، می‌توان قطع کرد
• پس از هیسترکتومی کامل بدون سابقه‌ی ضایعه، نیاز نیست

موارد فوری انجام تست

• خون‌ریزی غیرعادی واژینال
• خون‌ریزی پس از مقاربت
• ترشح غیرعادی واژینال
• سابقه‌ی HPV پرخطر یا ضایعه‌ی قبلی
• بیماران ضعیف ایمنی یا HIV مثبت

آماده‌سازی پیش از آزمایش

این تست آماده‌سازی دقیق نیاز دارد:

• در دوران قاعدگی انجام نشود — بهترین زمان: وسط سیکل
• ۴۸ ساعت قبل از این موارد پرهیز کنید:
  • مقاربت جنسی
  • شست‌وشوی واژینال (douching)
  • استفاده از تامپون، شیاف، کرم یا ژل واژینال
  • درمان واژینال (مثل کلوتریمازول)
• مثانه را پیش از معاینه خالی کنید
• سابقه‌ی پاپ‌های قبلی، بارداری و داروهای مصرفی را اطلاع دهید

تفسیر نتایج

NILM (طبیعی)

• مخفف Negative for Intraepithelial Lesion or Malignancy
• هیچ سلول غیرطبیعی دیده نشده
• ادامه‌ی غربالگری طبق جدول زمانی معمول

ASCUS (Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance)

• تغییرات سلولی خفیف و نامشخص
• معمولاً ناشی از التهاب، عفونت یا تغییرات هورمونی است
• اقدام: تست HPV یا تکرار پاپ پس از ۶-۱۲ ماه

LSIL (Low-grade Squamous Intraepithelial Lesion)

• ضایعه‌ی درجه‌ی پایین؛ معمولاً ناشی از عفونت HPV
• در زنان جوان اغلب خودبه‌خود برطرف می‌شود
• اقدام: کولپوسکوپی و در صورت نیاز بیوپسی

HSIL (High-grade Squamous Intraepithelial Lesion)

• ضایعه‌ی درجه‌ی بالا؛ پیش‌سرطانی
• نیاز به کولپوسکوپی + بیوپسی و در صورت تأیید، درمان (مانند LEEP یا کرایوتراپی)
• درمان به‌موقع از پیشرفت به سرطان جلوگیری می‌کند

AGC / AIS (Atypical Glandular Cells / Adenocarcinoma in situ)

• ناهنجاری در سلول‌های غددی دهانه‌ی رحم یا داخل رحم
• نیاز به ارزیابی دقیق با کولپوسکوپی، کورتاژ کانال داخلی و گاهی بیوپسی آندومتر
• اهمیت بالینی بالاتری دارد

سرطان (مهاجم)

• تشخیص سلول‌های سرطانی
• ارجاع فوری به انکولوژی زنان برای استیجینگ و درمان

نقش HPV در سرطان دهانه‌ی رحم

• HPV 16 و 18 عامل حدود ۷۰٪ موارد سرطان دهانه‌ی رحم
• واکسن HPV (گارداسیل) پیش از شروع فعالیت جنسی بهترین پیشگیری است
• توصیه‌ی واکسن: ۹ تا ۲۶ سالگی (در برخی گایدلاین‌ها تا ۴۵ سالگی)
• پاپ اسمیر جایگزین واکسن نیست و بالعکس — هر دو مکمل هم هستند

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• نتیجه‌ی ASCUS، LSIL، HSIL، AGC یا سرطان
• خون‌ریزی غیرعادی واژینال یا پس از مقاربت
• درد لگنی مزمن
• ترشحات بدبو یا خون‌آلود
• HPV پرخطر (۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳…) مثبت
• تأخیر در غربالگری منظم (بیش از ۳-۵ سال)

پرسش‌های پرتکرار

آیا پاپ اسمیر دردناک است؟ معمولاً خیر، اما ممکن است حس فشار یا ناراحتی کوتاه‌مدت داشته باشید. کل تست کمتر از ۳-۵ دقیقه طول می‌کشد. اگر تنش عضلانی داشته باشید درد بیشتر می‌شود — تنفس عمیق و آرامش کمک می‌کند.

چه مدت طول می‌کشد تا جواب آماده شود؟ معمولاً ۲ تا ۲۴ ساعت پس از نمونه‌گیری.

اگر باکره هستم آیا باید پاپ اسمیر بدهم؟ طبق توصیه‌ها، پاپ اسمیر معمولاً برای زنانی که فعالیت جنسی دارند یا بعد از ۲۱ سال انجام می‌شود. در زنان باکره خطر HPV کم است؛ تصمیم با پزشک معالج است.

اگر پاپ من ASCUS باشد، سرطان دارم؟ خیر. ASCUS اغلب بی‌ضرر است — تغییرات خفیف ناشی از التهاب یا عفونت. فقط نیاز به پیگیری با HPV یا تکرار پاپ دارد.

واکسن HPV زده‌ام، آیا باز هم نیاز به پاپ دارم؟ بله. واکسن همه‌ی سویه‌های HPV را پوشش نمی‌دهد و پاپ اسمیر برای غربالگری منظم همچنان لازم است.

آیا در بارداری می‌توان پاپ اسمیر داد؟ بله، در بارداری پاپ اسمیر بی‌خطر است و اغلب در ویزیت اول بارداری انجام می‌شود.

محدوده‌ی طبیعی

پارامتر	محدوده	واحد
NILM (طبیعی)	بدون ضایعه
ASCUS	تغییرات سلولی نامشخص
LSIL	ضایعه‌ی درجه پایین
HSIL	ضایعه‌ی درجه بالا
AGC / AIS	ناهنجاری غدد

محدوده‌ها بسته به آزمایشگاه و سن متفاوت است. به برگه‌ی نتایج خود رجوع کنید.